DİJİTAL KİTAPLIK

"İSTANBUL ADALETNAMESİ ​Anayasal modern hukukun evrensel ilkelerini, Batı aydınlanmasının hürriyetçi felsefesini ve kadim medeniyet havzamızın adalet, eman ve çoğulculuk geleneklerini tek bir potada eriten sentez belge aşağıdadır. ​BİRİNCİ BÖLÜM: Genel Hükümler ve Kurucu İlkeler ​Madde 1 – Ademiyet, Doğuştan Gelen Haysiyet ve Eşitlik: Herkes; yaratılıştan gelen insanlık onuruna bağlı, dokunulmaz, devredilmez ve vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir. Dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep, soy veya sosyal statü bakımından hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz; tüm insanlar kanun önünde mutlak olarak eşittir. ​Madde 2 – Kanunun Üstünlüğü ve Egemenliğin Meşruiyeti: Egemenliğin yegane ve meşru kaynağı ulusun ortak iradesidir. Padişah, yöneticiler ve devletin tüm organları dahil olmak üzere hiçbir güç, makam veya şahıs kanunun üstünde (fevkinde) değildir. Kamu gücü, sadece ortak yarar ve adalet için tesis edilir; sivil otorite ve hukukun emri, askeri gücün her daim üstündedir. ​Madde 3 – Temel Hakların Sınırlanması ve Kötüye Kullanılamaması: Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasa’da belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar ölçülülük ilkesine, demokratik toplum düzenine ve laik cumhuriyet esaslarına aykırı olamaz. Hiçbir anayasal hak, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak veya hürriyeti ortadan kaldırmak amacıyla kötüye kullanılamaz. ​İKİNCİ BÖLÜM: Kişinin Hakları, Dokunulmazlığı ve Güvenceleri ​Madde 4 – Yaşam Hakkı, Varlık Dokunulmazlığı ve Eman-ı Mutlak: Her insanın canı, malı, namusu ve iffeti mukaddestir. Tıbbi zorunluluk ve kanuni haller dışında vücut bütünlüğüne dokunulamaz, rızasız deney yapılamaz. Kul ve kölelik düzeni, angarya, işkence, eziyet ve haysiyet kırıcı muameleler her ne koşulda olursa olsun mutlak olarak yasaktır. ​Madde 5 – Kişi Hürriyeti, Güvenliği ve Adil Yargılanma: Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir. Suçluluğu bağımsız, tarafsız ve aleni bir mahkemede hukuki delillerle sabit oluncaya kadar herkes masumdur (masumiyet karinesi). Hiç kimse kanunun belirlediği usuller dışında yakalanamaz ve tutuklanamaz. Suç ve ceza tamamen şahsidir; kimse başkasının cürmünden mesul tutulamaz. ​Madde 6 – İnanç, Vicdan ve İfade Özgürlüğü: Her birey düşünce, vicdan, din ve mezhep hürriyetine tam bir serbestlikle sahiptir. Kimse inancını açıklamaya veya değiştirmeye icbar edilemez. Hangi inanca ait olursa olsun tüm mabedler kamusal güvence altındadır. Her yurttaş, kamu düzenini bozmadığı ve başkalarının haklarına tecavüz etmediği sürece resmi müdahale olmaksızın serbestçe konuşabilir, yazabilir ve yayın yapabilir. ​ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: Sosyal, Ekonomik ve Çoğulcu Düzen ​Madde 7 – Mülkiyet Dokunulmazlığı ve Müsaderenin Kaldırılması: Mülkiyet ve miras hakkı dokunulmaz ve kutsaldır. Yasa ile belirlenen açık bir kamu yararı olmadıkça ve adil, peşin bir tazminat ödenmedikçe hiçbir mülke el konulamaz. Kişilerin makul geçim araçları, tarım aletleri ve miras hakları borçluluk veya suçluluk durumlarında dahi müsadere edilemez. ​Madde 8 – Ekonomik Adalet, Vergide Hakkaniyet ve Sömürünün Reddi: İnsanları finansal köleliğe mahkum eden faiz, haksız kazanç ve tekelci sömürü mekanizmaları lağvedilmiştir. Halkın genel onayı ve rızası (temsilcileri) olmadan kimseden vergi talep edilemez. Vergiler, her ferdin mali gücüne ve gelirine göre adaletle tayin edilir. ​Madde 9 – Aile, Kadın ve Çocuk Haklarının Korunması: Aile, toplumun temelidir ve eşler arası eşitliğe dayanır. Kadınlar, insanlık ailesinin onurlu ve eşit birer ferdidir; yaşam standartları, hakları ve güvenlikleri devletin mutlak koruması altındadır. Her çocuk; korunma, bakım, çağdaş, parasız ve zorunlu ilköğretim hakkına sahiptir. Eğitim, Atatürk ilkeleri ve çağdaş bilim esaslarına göre Devlet gözetiminde yapılır. ​DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: Siyasi Haklar, Liyakat ve Sorumluluklar ​Madde 10 – Vatandaşlık Bağı ve Çoğulcu Hukuk: Devlete vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes yurttaştır. Vatana bağlılıkla bağdaşmayan bir eylem olmadıkça kimse vatandaşlıktan çıkarılamaz. Farklı inanç gruplarının kendi aralarındaki medeni ihtilaflarını kendi hakemlik veya mahalli mecralarında çözme hakkı saklıdır; üst uyuşmazlıklarda ise evrensel ortak hukuk esastır. ​Madde 11 – Siyasi Katılım ve Demokratik Seçimler: On sekiz yaşını dolduran her vatandaş seçme, seçilme ve önceden izin almadan parti kurma/girme hakkına sahiptir. Seçimler; serbest, eşit, gizli, genel oy ve açık sayım esaslarına göre yargı denetiminde yapılır. Hakimler, savcılar, memurlar ve askerler siyasi partilere üye olamazlar. ​Madde 12 – Liyakat, Kamu Hizmeti ve Hesap Verilebilirlik: Devlet hizmetine kabul edilmede tek ölçüt ehliyet, kabiliyet ve liyakattir. Toplumun, kendi adına yetki kullanan ve kamu gücünü elinde bulunduran tüm yöneticilerden ve memurlardan hesap sorma hakkı vardır. Rüşvet, yolsuzluk ve suiistimaller, rütbe ve hatır gözetilmeksizin en sert şekilde cezalandırılır. ​Ahd ü Mîsâk: İşbu on iki maddede toplanan adalet ilkeleri; zamanın değişmesiyle tağyir olunamaz, zamanaşımına uğratılamaz ve değiştirilmesi teklif dahi edilemez birer uygulama kuralıdır. Toplumsal barışın ve insanlık onurunun ebedi temeli olarak kabul ve ilan edilmiştir."