William Shakespeare, İngiliz edebiyatının ve dünya tiyatrosunun tartışmasız en büyük ismidir. Nasıl bir etki yaratmıştır? Hangi eserleri günümüze kadar ulaşmıştır? Neden hâlâ dünyanın dört bir yanında sahnelenmektedir? İşte “Avon'un Ozanı” olarak da bilinen bu büyük yazarın hayatı, eserleri ve Edebiyat dünyasına bıraktığı miras üzerine kapsamlı bir rehber.

William Shakespeare Kimdir? Hayatına Kısa Bir Bakış

William Shakespeare, 26 Nisan 1564'te (doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte geleneksel olarak 23 Nisan kabul edilir) Stratford-upon-Avon, Warwickshire'da vaftiz edilmiştir. Nasıl bir çocukluk geçirmiştir? Babası John Shakespeare, başarılı bir deri eşya tüccarı ve belediye meclisi üyesiydi; annesi Mary Arden ise varlıklı bir toprak sahibinin kızıydı. Ailenin hayatta kalan en büyük çocuğu olan Shakespeare, muhtemelen Stratford'daki King's New School'da klasik Latin yazarları üzerine yoğun bir eğitim almıştır.

Ne zaman evlenmiştir? 18 yaşında, 26 yaşındaki Anne Hathaway ile evlenmiştir. Bu evlilikten üç çocuğu dünyaya gelmiştir: Susanna ve ikizler Hamnet ile Judith. Ne tür bir kayıp yaşamıştır? Oğlu Hamnet, 11 yaşında bilinmeyen bir nedenle ölmüştür.

Shakespeare’in “Kayıp Yılları” ve Londra’ya Yükselişi

Shakespeare'in 1585 ile 1592 yılları arasındaki dönemi biyografi yazarları “kayıp yıllar” olarak adlandırmaktadır. Hangi teoriler bu dönemi açıklamaya çalışır? Kimileri kaçak geyik avcılığı nedeniyle Stratford’u terk ettiğini, kimileri Londra’da tiyatro atlarına baktığını, kimileri ise öğretmenlik yaptığını öne sürmektedir.

Ne zaman Londra tiyatro sahnesinde adı duyulmaya başlamıştır? 1592'de, dönemin ünlü oyun yazarı Robert Greene, Shakespeare’e “sonradan görme bir karga” ve “her işi biraz bilen” olarak saldırmıştır. Bu saldırı, Shakespeare’in o dönemde çoktan tanınmış bir oyun yazarı olduğunu göstermektedir.

Hangi Oyunları Yazdı? Shakespeare'in Eserlerinin Dönemleri

Shakespeare'in bilinen eserlerinin çoğunu 1589 ile 1613 yılları arasında ürettiği düşünülmektedir. İşte dönemlerine göre yazdığı oyunlar ve temel özellikleri:

İlk Dönem (1590-1594) - Komedi ve Tarih

Tür: Komedi, Tarih

Önemli Eserler:

• Hırçın Kız (The Taming of the Shrew)

• III. Richard (Richard III)

• VI. Henry (Henry VI)

Temel Özellik: Latin ve İtalyan modellerinden etkilenme

Orta Dönem (1595-1600) - Romantik Komedi

Tür: Romantik Komedi

Önemli Eserler:

• Bir Yaz Gecesi Rüyası (A Midsummer Night's Dream)

• Venedik Taciri (The Merchant of Venice)

• Onikinci Gece (Twelfth Night)

Temel Özellik: Romantizm, peri ögeleri, kelime oyunları

Trajedi Dönemi (1600-1608) - Trajedi

Tür: Trajedi

Önemli Eserler:

• Hamlet (Hamlet)

• Othello (Othello)

• Kral Lear (King Lear)

• Macbeth (Macbeth)

Temel Özellik: Karakter derinliği, ölümcül kusurlar, varoluşsal sorgulamalar

Son Dönem (1608-1613) - Trajikomedi (Drama)

Tür: Trajikomedi (Drama)

Önemli Eserler:

• Fırtına (The Tempest)

• Kış Masalı (The Winter's Tale)

• Cymbeline (Cymbeline)

Temel Özellik: Uzlaşma, bağışlama, daha sakin bir bakış açısı

En ünlü eseri hangisidir? Hamlet, “Olmak ya da olmamak” tiradıyla belki de tüm dünya edebiyatında en çok tartışılan karaktere sahiptir. Ne tür bir kusur Hamlet’in sonunu hazırlamıştır? Tereddüt. Othello’da ise bu kusur kıskançlık, Kral Lear’da güçten vazgeçme, Macbeth’te ise kontrol edilemez hırstır.

Shakespeare’in Şiirleri ve Soneleri: Aşkın, Ölümün ve Zamanın Şairi

Shakespeare sadece oyun yazarı değil, aynı zamanda büyük bir şairdir. Hangi şiirleri en çok bilinir?

• Venüs ile Adonis (1593): Erotik temalı bir anlatı şiiri. Venüs’ün cinsel ilgisine karşılık vermeyen masum Adonis’i anlatır.

• Lucretia’nın Kaçırılması (1594): Şehvetli Tarquinius’un erdemli Lucretia’ya tecavüzünü konu alır.

• Soneler (1609): 154 soneden oluşan bu koleksiyon, aşk, zaman, ölüm ve güzellik temalarını işler. En ünlü sone hangisidir? 18. Sone: “Seni bir yaz gününe benzetmek mi, ne gezer? / Çok daha güzelsin sen, çok daha cana yakın…”

Ne kadar önemlidir bu şiirler? Shakespeare’in yaşadığı dönemde, şiirleri oyunlarından daha çok takdir görmüştür. Venüs ile Adonis ve Lucretia’nın Kaçırılması, yaşamı boyunca defalarca basılmıştır.

Shakespeare’in Oyunları Hangi Tiyatrolarda Sahnelendi?

Hangi mekânlarda yankılandı Shakespeare’in sözleri? Lord Chamberlain’s Men (daha sonra King’s Men) adlı tiyatro şirketinin ortağı olan Shakespeare, oyunlarını şu sahnelerde sergilemiştir:

• The Theatre ve The Curtain (Shoreditch): 1590'ların başında ilk oyunlarının sahnelendiği yerler.

• Globe Tiyatrosu (1599-1613): Thames Nehri’nin güney kıyısında, şirketin kendi inşa ettiği ünlü açık hava tiyatrosu. Hamlet, Othello ve Kral Lear gibi başyapıtlar burada sahnelenmiştir. Ne zaman yandı? 29 Haziran 1613’te, VIII. Henry oynanırken bir savaş topunun çatıyı ateşe vermesiyle küle dönmüştür.

• Blackfriars Tiyatrosu (1608’den sonra): Kış aylarında kullanılan kapalı tiyatro. İç mekan tasarımı, daha detaylı sahne gösterilerine olanak sağlamıştır.

Shakespeare Neden Bu Kadar Önemlidir? Edebi Mirası

Neden Shakespeare tüm zamanların en büyük yazarı olarak kabul edilir? Hangi özellikleri onu ölümsüz kılmıştır?

1. Dile Etkisi: Shakespeare, İngilizce dile binlerce yeni kelime ve deyim kazandırmıştır. “Break the ice” (buzları eritmek), “wild-goose chase” (boşuna uğraş), “love is blind” (aşk kördür) gibi ifadeler onun eserlerinden gelir.

2. Karakter Derinliği: Karakterleri tek boyutlu değildir; iyi ve kötü, güçlü ve zayıf, akıllı ve kusurludur. Nasıl bir iç dünyaları vardır? İzleyiciye kendini sorgulatırlar.

3. Evrensel Temalar: Aşk, kıskançlık, ihanet, güç, ölüm, adalet gibi temalar kültürden ve zamandan bağımsızdır. Ne kadar evrenseldir? Japonya’da, Brezilya’da, Hindistan’da da aynı etkiyi yaratır.

4. Türlerdeki Ustalık: Komedi, trajedi, tarih ve trajikomedi gibi tüm türlerde başyapıtlar vermiştir.

5. Sahne Sanatına Etkisi: Oyunları, 400 yıldır kesintisiz olarak dünyanın her yerinde sahnelenmektedir. Hangi yönetmenler onu yorumlamıştır? Laurence Olivier, Orson Welles, Kenneth Branagh ve daha niceleri.

Shakespeare Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Shakespeare gerçekten var mıydı? Yoksa eserleri başkası tarafından mı yazıldı?
Evet, Shakespeare tarihsel bir şahsiyettir. “Shakespeare’in yazarlığı” konusunda bazı teoriler (Marlowe, Bacon, Oxford Kontu vb.) olsa da, akademisyenlerin ezici çoğunluğu eserlerin Stratford’lu William Shakespeare tarafından yazıldığını kabul etmektedir.

2. Shakespeare kaç oyun yazmıştır?
Günümüze ulaşan, bazıları ortaklaşa yazılmış olmak üzere 38 oyunu, 154 sonesi, iki uzun anlatı şiiri ve birkaç küçük şiiri bulunmaktadır.

3. Hangi oyunuyla başlamalıyım?
Yeni başlayanlar için Bir Yaz Gecesi Rüyası (komedi) veya Romeo ve Juliet (trajedi) iyi birer başlangıçtır. Daha sonra Hamlet ve Macbeth’e geçilebilir.

4. Shakespeare’in en ünlü sözü nedir?
“Olmak ya da olmamak; bütün mesele bu” (Hamlet) belki de en bilinenidir. Bunun yanında “Bütün dünya bir sahnedir” (Size Nasıl Geliyorsa) da çok meşhurdur.

5. Shakespeare’in doğum ve ölüm günü neden aynı?
23 Nisan’da doğduğu varsayılır (kesin doğum tarihi bilinmiyor, vaftiz tarihi 26 Nisan). 23 Nisan 1616’da ölmüştür. Bu sembolik tesadüf, edebiyatseverler için anlamlıdır.

6. Eserleri Türkçeye ne zaman çevrildi?
Tanzimat döneminden itibaren Türk edebiyatına girmiştir. İlk tam çeviriler Cumhuriyet döneminde yapılmıştır. Günümüzde birçok farklı çevirisi bulunmaktadır.

7. Shakespeare’in mezarında neden lanet yazıyor?
Mezar taşında kemiklerinin yerinden oynatılmasını engelleyen bir lanet yazmaktadır. Bu lanet sayesinde mezarı bugüne kadar bozulmadan gelmiştir.

Sorumluluk Reddi (Disclaimer): Bu makale, William Shakespeare’in hayatı ve eserleri hakkında genel bilgilendirme amaçlıdır. Tarihsel ve edebi bilgiler, yaygın kabul gören akademik kaynaklara dayandırılmıştır. Farklı yorumlar ve teoriler bulunabileceği gibi, makale akademik bir çalışma niteliği taşımamaktadır.

Kaynak: Vikipedi - William Shakespeare maddesi (özgün metin temel alınmıştır)