Hipomaninin hipomanyak acısı...

Ferdydurke'nin temelinde çocukluğa özgü olgunlaşmamışlığın tohumlarının, yapraklarının, tomurcuklarının başlıca ve öldürücü acısı var, ya da gelişmenin ve gelişmeyi engellemelerin acısı ya da belki gerçek bir biçim oluşturamamanın acısı ya da benliğimizin başkaları tarafından oluşturulmasının acısı ya da fiziksel ve psişik şiddetin acısı
insanlar arasındaki ilişkilerin gerginliğinin ürettiği elektriklenmenin işkencesi
psikolojik sapmaların eğik, açıklanamayan acısı
çarpıklaşmanın, bükülmenin, ruhsal başarısızlığın ikincil önem taşıyan acısı
ihanetin sürekli acısı, yalanın acısı otomatizmlerin otomatik acısı
benzerliğin simetrik acısı ve simetrinin benzerliğe bağlı acısı sentezin analitik acısı ve analizin sentetik acısı ve belki bedenin parçalarının ve çeşitli organların hiyerarşisindeki bozukluğun işkencesi
masum çocukluğa dönüşün acısı kıçın, pedagojinin, skolastiğin ve öğrenimin avutulamaz masumluğun ve saflığın gerçekten uzaklaşmanın boş düşlerin, kuruntuların, düşe dalmaların, kurguların, budalalıkların
üstün idealizmin
alçak, karanlık ve gizli idealizmin
ikinci dereceden düşlerin acısı
ya da belki niteliksizliğin, küçülmenin garip acısı
aday olmanın acısı
ricada bulunmanın acısı
istemenin acısı
ya da yalnızca hem genel hem de özel güçsüzlük acısına yol açan insanın kendi gücünün üstünde bir çabanın ve gerginliğin acısı kendini beğenmişliğin ve reklamın acısı küçük düşmenin acısı büyük ve küçük şiirin acısı ya da ruhsal çıkmazın karışık işkencesi hilelerin, dolambaçların, yasak yöntemlerin acısı ya da daha çok, genel ve özel olarak yaş işkencesi demode olan şeyin acısı modern olan şeyin acısı yeni toplumsal sınıfların ortaya çıkmasının neden olduğu acı yarı aydınların acısı aydın olmayanların aydınların ve belki yalnızca küçük aydınların densizliğinin acısı
budalalığın
bilgeliğin
çirkinliğin
güzelliğin, çekiciliğin, sevimliliğin büyük acısı ya da belki tehlikeli bir mantığın ve tutarlı bir budalalığın işkencesi
kabak tadı vermenin acısı
öykünmenin ve durmadan yinelemenin can sıkıcı işkencesi
ya da hipomaninin hipomanyak acısı
anlatılamaz olanın anlatılamaz işkencesi
yüceleştirilmemiş ağrı
parmak ağrısı
tırnak ağrısı
kulak ağrısı
diş ağrısı
ilişkinin, bağımlılığın, iç içe girmenin, bütün acıların, bütün parçaların karşılıklı bağımlılığının işkencesi ve bir XVI. yüzyıl Fransız yazarının dediği gibi, kadınları ve çocukları saymazsak, yüz elli altı bin üç yüz yirmi dört buçuk başka işkencenin acısı var.
Temel, asıl işkenceyi hangi işkenceden oluşturmalı? Ve bütün yerine hangi parçayı almalı, sicili nasıl tutmalı bu acılar ve parçalar arasından neyi seçmeli? Kahrolası parçalar, demek ki sizden hiçbir zaman kurtulamayacağım. Ah, bu ne parça ve acı zenginliği! Köken, kaynak nerede öyleyse? Temel olarak metafizik ya da fizik, sosyolojik ya da psikolojik acıyı mı almalı? Ama yine de bunu yapmalıyım, yapmamazlık edemem; hem de buna mecburum; yoksa herkes benim amaçlarımın bilincinde olmadığımı ve topuğumun üstünde döndüğümü düşünecek. Ama bu koşullarda yapıtın doğuşunu acılarla değil de, neyle ilgili olduğuna bakarak sözlerle belirtmek ve anlatmak belki usa daha uygun olacaktır. Bu yapıt pedagoglara ve öğrencilere göre budala düşüncelere tepki olarak derin ve yüksek varlıklarla ilgili olarak çağdaş ulusal yazının başlıca önemli kişilerine ve eleştirinin en yetkin, koltuğu sağlam, en deneyimli temsilcileri için liseli genç kızlar için olgun insanlarla ve yüksek sosyeteden insanlarla ilgili olarak zarif, kibar, kendine tutkun, güzelden anlayıp güzeli seven, kültürlü, yetkili insanlarla ilgili olarak yaşamın yetiştirdiği insanları düşünerek kültür elçisi hanım teyzelere bağımlı olarak
dürüst burjuvalara göre toprak sahipleri için ufukları dar küçük taşra doktorlarını, mühendisleri ve küçük memurları düşünerek ufukları geniş yüksek memurları, büyük doktorları ve avukatları düşünerek
doğuştan gelme ya da başka türlü aristokrasiye göre halk için yaratılmıştır.
Belki, bununla birlikte, bu yapıt bir bakıma gerçek bir kişi ile, örneğin çok iğrenç Bay X ile, beni tiksindiren Bay Z ile ya da beni yoran ve sıkan Bay N ile düşüp kalkmanın verdiği acıdan, sıkıntıdan doğmuştur; evet, bunlarla düşüp kalkmak ne büyük işkence! Ve belki bu yapıtın kaynağını ve tek amacını oluşturan şey, bu Baylara onları hor gördüğümü göstermek, onları sinirlendirmek, kışkırtmak, kudurtmak ve onlardan kaçmak isteğidir. O zaman neden pratik, ayrı, özel ve kişisel olurdu.
Ama belki bu yapıt büyük başyapıtlara öykünmeden doğdu?
Normal bir yapıt yaratma yeteneksizliğinden?

Düşlerimden?
Komplekslerimden?
Belki de çocukluk anılarımdan?
Ya da böyle yazmaya başladım da gerisi kendiliğinden geldi?
Bir korku psikozundan mı?
Bir saldırganlık psikozundan mı?
Belki bir düşüncesizlikten?
Bir çimdikten?
Bir parçadan?
Bir parçacıktan?
Bir parmaktan?
Aynı zamanda bu yapıt roman mı, günce mi, parodi mi, yergi mi, birtakım hayali temalar üstüne çeşitleme mi, inceleme mi -ve içinde gösteriş, yapmacık, aldatmaca, oyun, zekâ eksikliği, duygu azalması, imgelem zayıflığı, düzene karşı saldırı ya da akıl bozukluğu söz konusu olmadıkça şaka, alay ya da derin bir anlam, acı alay, tefe koyma, sövüp sayma, budalalık, katıksız saçmalık, katıksız palavra gibi şeyler mi baskın; bunları ortaya koymak, tanımlamak ve ilan etmek gerekir. Ama bu olanakların, tanımlamaların, acıların, parçaların toplamı öyle büyük, Öyle anlaşılmaz, neredeyse öyle bitip tükenmez ki insan en büyük ağırlığı bu sözlere vererek ve çok titiz bir incelemeden sonra kendisini bunlarla ilgili hiçbir şey bilmediğini söylemek zorunda hissediyor, ha, ha ha, ha...