Burada Russell, bize tehlikenin mutlak olmadığını, aksine perspektife içkin bir kategori olduğunu hatırlatır.
Tehlike, nesnenin kendisinde değil, ilişkide ortaya çıkar. Bir varlık, başka bir varlığın dünyasında “tehlike” haline gelir; bu ise Heidegger’in Dasein’inin (orada-olma) dünyeviliğine işaret eder. Solucan için aslan, neredeyse hiçlik derecesinde uzak ve ilgisiz bir varlıktır. Onun Umwelt’i (çevre-dünyası) toprak, nem ve yakın yüzeydir. Bu dünyada aslan ontolojik olarak yok hükmündedir. Oysa tavuk ve ördek, solucanın varoluşsal tehdididir; ani, ezici ve kaçınılmazdır.
Russell’ın solucanı, bize hem epistemolojik tevazuyu hem de ontolojik merhameti öğretir. Kendi tehlikelerimizi mutlaklaştırmaktan vazgeçtiğimizde, başkalarının “tavuk ve ördeklerine” daha anlayışla bakarız.
Belki de felsefenin en yüksek erdemi, insanın kendi konumunun göreceliliğini idrak etmesidir. Bu idrak, korkuyu azaltmaz ama onu anlaşılır kılar; böylece korku, kör bir panikten ziyade, varoluşun bir parçası haline gelir.
Gerçek bilge, ne aslanı ne de tavuğu mutlaklaştırır. O, her ikisinin de bir perspektife bağlı olduğunu bilir ve kendi dünyasını sürekli sorgular. Çünkü nihayetinde, biz de toprağın içinde kıvrılan, yavrularına “gerçek tehlikeyi” anlatan solucanlardan başka bir şey değiliz — ta ki toprağın üstüne çıkana dek.
#russell #felsefe #kitap #bakış #platon
