Hedefe doğru giderken yorulmanın bile insanı tazeleyen bir yanı oluyordu.
(syf:63)

Bazen en büyük kaçış, aslında kayboluştur.
(syf:62)

Ocklay'e göre, Batı'nın Doğu'ya üstünlüğü bir masaldır. Yaşayış Doğu'da daha mut­ludur. Doğu da birçok dahilerin vatanıdır. Allah korkusu, iş­tihaları dizginlemek, tedbir ve basiret, her hal ve kârda haya ve itidal gibi insanı insan yapan konularda, Batı, Doğu'nun hikmetine en küçük bir ilavede bulunmamıştır.

Pierre Bayle, yerleşmiş kanaatleri tenkit ederken yolcula­rın müşahadelerine dayanır. Dünyayı tanımanın kazandırdı­ğı ilk hakikat, her şeyin izafiliği'dir, mutlak yoktur dünyada. Chardin'e göre de ilmin başlangıcı şüphedir, şüphe etmeyen hiçbir şeyi incelemez, hiçbir şey incelemeyen hiçbir hakika­ti keşfetmez ...

Rousseau, çekine çeki­ne itiraf eder: "herkesin bir yobaz tarafı var, ben de bir ba­kıma yobazım. Yazık ki bu yobazlık kimsenin hiçbir zaman hoşuna gitmeyecek: hoşgörü".

Zekayı hakikatin fethine kanatlandıran biricik kılavuz, metottur, güvenilecek tek ışık, aklın ışığı.

Düşman, hepimizin ortak düşmanı: Yalancı Avrupa ve şuursuz Orta Doğu insanı.

Marx bir ülkenin hayatını parlamentodaki mücadeleler arkasından gören kimseleri meclis budalaları diye vasıflan­dırıyordu. Çeşitli budalalıklar var. İlmi problemleri sadece kendi uzmanlığı hudutları içine sıkıştırarak görmek de bir nevi budalalık değil mi?

Çağdaş antropolojiden çok şeyler öğrenebiliriz ama hep ihtiyatlı olmak, iddiaların arkasındaki gerçek maksatları gözden kaçırmamak, Avrupa'nın her ileri sürdüğünü mut­lak hakikat saymamak, hatta bunun tersine düşünmek şar­tıyla

Avrupa'nın üs­tünlük iddiası da laftan ibaretti. Bir toplumun teknik ve eko­nomik alanda daha ileri olması, sosyal ve ahlaki bakımdan da ileri olmasını gerektirmez. İktisadi kalkınma gerçekleşin­ce toplumun üyeleri arasında daha kamil münasebetler ku­rulmaz mutlaka. Ne bilgelik artar, ne adalet şuuru. Belki ak­si olur, zira iktisadi gelişme ile insanın insanı sömürmesi da­ ha da keskinleşir. Kısaca, toplumların ilerleyişini yalnız eko­nomik ve teknik seviyeye, başka bir deyişle, altyapıya baka­rak değerlendiremeyiz. Daha doğrusu tek ölçü bu değildir. Medeniyetin bütün alanlarda üstünlüğü diye bir şey olamaz, olsa olsa teknolojik bir üstünlük, tabiat üzerinde egemenlik söz konusudur.

Zamanımızda ideolojinin en yaygın tarifi: "Sosyal bir sını­fın yarı hakikatlerini sergileyen bir nevi yutturmaca"dır.

İnsanın bü­tün inkişafını takip eden topyekun bir ilim olan tarih, ilim­lerin temelidir. İbn Haldun'un ilim tasnifine tarihi almayı­şı bundan.

'Tarihin amacı, insanın içtimaı durumunu yani medeni­yeti ve bu medeniyetin icabı olan hadiseleri anlatmak", lbn Haldun'a göre.

“Ha gayret yağmacılar, salaklar, sayın baylar,
Hazların etrafına çöreklenin, şölen var...
Koşun yeriniz hazır,
Baylar, hayat kısadır, yiyin, için eğlenin
Sizlersiniz sahibi bu talihsiz ülkenin Bu millet malınızdır...”

Nedîm’in tabiriyle.
“Yok senin vasfettiğin dilber bu şehr içre Nedim,
Bir peri-sûret, görünmüş, bir hayal olmuş sana.”