İSTANBUL ADALETNAMESİ
​Anayasal modern hukukun evrensel ilkelerini, Batı aydınlanmasının hürriyetçi felsefesini ve kadim medeniyet havzamızın adalet, eman ve çoğulculuk geleneklerini tek bir potada eriten sentez belge aşağıdadır.
​BİRİNCİ BÖLÜM: Genel Hükümler ve Kurucu İlkeler
​Madde 1 – Ademiyet, Doğuştan Gelen Haysiyet ve Eşitlik:
Herkes; yaratılıştan gelen insanlık onuruna bağlı, dokunulmaz, devredilmez ve vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir. Dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep, soy veya sosyal statü bakımından hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz; tüm insanlar kanun önünde mutlak olarak eşittir.
​Madde 2 – Kanunun Üstünlüğü ve Egemenliğin Meşruiyeti:
Egemenliğin yegane ve meşru kaynağı ulusun ortak iradesidir. Padişah, yöneticiler ve devletin tüm organları dahil olmak üzere hiçbir güç, makam veya şahıs kanunun üstünde (fevkinde) değildir. Kamu gücü, sadece ortak yarar ve adalet için tesis edilir; sivil otorite ve hukukun emri, askeri gücün her daim üstündedir.
​Madde 3 – Temel Hakların Sınırlanması ve Kötüye Kullanılamaması:
Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasa’da belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar ölçülülük ilkesine, demokratik toplum düzenine ve laik cumhuriyet esaslarına aykırı olamaz. Hiçbir anayasal hak, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak veya hürriyeti ortadan kaldırmak amacıyla kötüye kullanılamaz.
​İKİNCİ BÖLÜM: Kişinin Hakları, Dokunulmazlığı ve Güvenceleri
​Madde 4 – Yaşam Hakkı, Varlık Dokunulmazlığı ve Eman-ı Mutlak:
Her insanın canı, malı, namusu ve iffeti mukaddestir. Tıbbi zorunluluk ve kanuni haller dışında vücut bütünlüğüne dokunulamaz, rızasız deney yapılamaz. Kul ve kölelik düzeni, angarya, işkence, eziyet ve haysiyet kırıcı muameleler her ne koşulda olursa olsun mutlak olarak yasaktır.
​Madde 5 – Kişi Hürriyeti, Güvenliği ve Adil Yargılanma:
Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir. Suçluluğu bağımsız, tarafsız ve aleni bir mahkemede hukuki delillerle sabit oluncaya kadar herkes masumdur (masumiyet karinesi). Hiç kimse kanunun belirlediği usuller dışında yakalanamaz ve tutuklanamaz. Suç ve ceza tamamen şahsidir; kimse başkasının cürmünden mesul tutulamaz.
​Madde 6 – İnanç, Vicdan ve İfade Özgürlüğü:
Her birey düşünce, vicdan, din ve mezhep hürriyetine tam bir serbestlikle sahiptir. Kimse inancını açıklamaya veya değiştirmeye icbar edilemez. Hangi inanca ait olursa olsun tüm mabedler kamusal güvence altındadır. Her yurttaş, kamu düzenini bozmadığı ve başkalarının haklarına tecavüz etmediği sürece resmi müdahale olmaksızın serbestçe konuşabilir, yazabilir ve yayın yapabilir.
​ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: Sosyal, Ekonomik ve Çoğulcu Düzen
​Madde 7 – Mülkiyet Dokunulmazlığı ve Müsaderenin Kaldırılması:
Mülkiyet ve miras hakkı dokunulmaz ve kutsaldır. Yasa ile belirlenen açık bir kamu yararı olmadıkça ve adil, peşin bir tazminat ödenmedikçe hiçbir mülke el konulamaz. Kişilerin makul geçim araçları, tarım aletleri ve miras hakları borçluluk veya suçluluk durumlarında dahi müsadere edilemez.
​Madde 8 – Ekonomik Adalet, Vergide Hakkaniyet ve Sömürünün Reddi:
İnsanları finansal köleliğe mahkum eden faiz, haksız kazanç ve tekelci sömürü mekanizmaları lağvedilmiştir. Halkın genel onayı ve rızası (temsilcileri) olmadan kimseden vergi talep edilemez. Vergiler, her ferdin mali gücüne ve gelirine göre adaletle tayin edilir.
​Madde 9 – Aile, Kadın ve Çocuk Haklarının Korunması:
Aile, toplumun temelidir ve eşler arası eşitliğe dayanır. Kadınlar, insanlık ailesinin onurlu ve eşit birer ferdidir; yaşam standartları, hakları ve güvenlikleri devletin mutlak koruması altındadır. Her çocuk; korunma, bakım, çağdaş, parasız ve zorunlu ilköğretim hakkına sahiptir. Eğitim, Atatürk ilkeleri ve çağdaş bilim esaslarına göre Devlet gözetiminde yapılır.
​DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: Siyasi Haklar, Liyakat ve Sorumluluklar
​Madde 10 – Vatandaşlık Bağı ve Çoğulcu Hukuk:
Devlete vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes yurttaştır. Vatana bağlılıkla bağdaşmayan bir eylem olmadıkça kimse vatandaşlıktan çıkarılamaz. Farklı inanç gruplarının kendi aralarındaki medeni ihtilaflarını kendi hakemlik veya mahalli mecralarında çözme hakkı saklıdır; üst uyuşmazlıklarda ise evrensel ortak hukuk esastır.
​Madde 11 – Siyasi Katılım ve Demokratik Seçimler:
On sekiz yaşını dolduran her vatandaş seçme, seçilme ve önceden izin almadan parti kurma/girme hakkına sahiptir. Seçimler; serbest, eşit, gizli, genel oy ve açık sayım esaslarına göre yargı denetiminde yapılır. Hakimler, savcılar, memurlar ve askerler siyasi partilere üye olamazlar.
​Madde 12 – Liyakat, Kamu Hizmeti ve Hesap Verilebilirlik:
Devlet hizmetine kabul edilmede tek ölçüt ehliyet, kabiliyet ve liyakattir. Toplumun, kendi adına yetki kullanan ve kamu gücünü elinde bulunduran tüm yöneticilerden ve memurlardan hesap sorma hakkı vardır. Rüşvet, yolsuzluk ve suiistimaller, rütbe ve hatır gözetilmeksizin en sert şekilde cezalandırılır.
​Ahd ü Mîsâk: İşbu on iki maddede toplanan adalet ilkeleri; zamanın değişmesiyle tağyir olunamaz, zamanaşımına uğratılamaz ve değiştirilmesi teklif dahi edilemez birer uygulama kuralıdır. Toplumsal barışın ve insanlık onurunun ebedi temeli olarak kabul ve ilan edilmiştir.

Roma panteonu, Grek tanrılarıyla büyük ölçüde özdeşleşmiş (Zeus-Jüpiter, Hera-Juno vb.) ancak Roma kültürel bağlamına uyarlanmıştı

Özgür İrade ve Toplumsal Sınav: İnsanın dünyada özgür iradesiyle hareket ettiği ve bu tercihlerinden sorumlu tutulduğu anlayışı, İslam siyasal teorisinin özünü oluşturur. İnsanın toplumsal hayatı da bu bireysel sınavın bir yansımasıdır

Siyasal hukuk ve insan hakları, modern devletin temel yapı taşlarını oluşturan ve siyasal sistemin meşruiyetini belirleyen temel alanlardır

Siyasal felsefe, bu çağdaş sorunlar ve farklı düşünce geleneklerinin etkileşimiyle zenginleşerek, siyasal düalizmin yeni ve karmaşık tezahürlerini anlamlandırmaya çalışmaktadır

Âmâk-ı Hayal, hakikatin derinliklerine iner. Râci’nin arayışı, mistik bir rehber olan Şeyh Aynalı Baba ile gerçekleşir. Öte yandan Siyâsetnâme, toplumsal düzenin sürdürülmesinde adalet, liyakat ve istikrar gibi kavramların önemini vurgular

Aristoteles’in “zoon politikon” anlayışı, insanın doğası gereği siyasal bir varlık olduğunu ileri sürerken; klasik iktisatın “homo economicus” modeli, bireyin rasyonel çıkar maksimizasyonuna dayalı davranışlarını esas alır. Marksist gelenekte “homo faber” üretim ilişkileriyle tanımlanırken, Huizinga’nın “homo ludens” kavramı insanın oyun ve kültürle şekillenen yönünü vurgular. Güncel yaklaşımlar ise “homo digitalis” ile dijital kim-lik ve etkileşimin belirleyici hâle geldiğini savunur. Nietzsche’nin “üstün insan”ı (Übermensch), geleneksel değerlerin ötesine geçmeyi önerirken, Freud’un psika-nalitik modeli, insanı bilinç dışı dürtülerle çatışma hâ-linde tanımlar.
• İslam antropolojisi, insanı “eşref-i mahlûkat” (yaratıl-mışların en şereflisi) ve “esfel-i sâfilîn” (aşağıların en aşağısı) kavramlarıyla iki yönlü değerlendirir

Çalışma, her bir disiplinin siyaset bilimi-ne özgün katkılarını ve bu katkıların siyasal düalizmin farklı boyutlarını nasıl aydınlattığını göstermektedir.