Bu güven, çoğu zaman fark edilmeden kibre dönüşür. Bilgi arttıkça insanın kendini yeterli görme ihtimali de artar. Bu noktada bilgi, insanı hakikate yaklaştırmak yerine ondan uzaklaştırabilir. Çünkü bilgi, insanın nefsini besleyen bir araca dönüşür.
İnsan bir şeyleri bildiğini düşündüğünde, artık sorgulama ihtiyacı azalır.
Gazali'ye göre bilginin temel tehlikesi, insana güven duygusu vermesidir.
Nice ilim sahipleri vardır ki ilimleri kendilerine fayda vermemiştir.
Bilgi, insanı ya yükseltir ya da ağırlaştırır; üçüncü bir yol yoktur.
Gazali'nin bütün uyarıları bu yüzden uyanıklık üzerinedir. Çünkü ona göre insanı kurtaran bilgi değil; bilgiyle uyanık kalabilmektir.
İnsanı düşüren şey günah değil, gaflettir; çünkü günah fark edildiğinde tövbe mümkündür, ama gaflette farkındalık yoktur.
Çünkü asıl kayıp, toprağın altındaki değil; farkında olmadan yaşayanlardadır.
Gazali'nin uyarısı daha da sertleşir: "Aslinda içyüzünü bilseler ölüye değil, kendilerine gözyaşı dökerler.
İnsan başkalarının uykusunu kendi uyanıklığı zanneder.
Herkes aynı yönde yanıldığında, kimse yanıldığını fark etmez.
Gazali'ye göre gaflet yalnızca bireysel bir sorun da değildir. Toplumsal hale geldiğinde, yanlışlar meşrulaşır, hatalar sıradanlaşır.
İnsan, gaflet içinde yaşadıkça bunu normal kabul eder. Uyanıklık ise yabancılaşır.
Gazali, bu iç körlüğü gündelik bir sahneyle çarpıcı hale getirir: "Biri gidiyor, ötekinin umurunda değil." Ölüm vardır, ama bakış başka yerdedir.
Gazali bu noktada özellikle uyarır: Kişi yanlış yaptığını biliyorsa, hâlâ uyanıktır. Ama yanlış yaptığını fark etmiyorsa, üstelik doğru yaptığını saniyorsa, işte o zaman gaflet derinleşmiştir. Bu hal, insanın kendini kandırma becerisinin zirvesidir. Ve bu kandırma, dışarıdan değil, içeriden gelir.
Gafletin tehlikesi, insanın kendini iyi zannetmesiyle artar.
Dünyaya müptela olarak ona iyice kapılan, sehvetlerine ram olan kimsenin kalbi kesinlikle ölümü hatirlamaktan gaflete düşer.
İnsan nereye baktığını unuttuğunda, dünya her yeri doldurur.
İnsan, geçici olana kalıcı muamelesi yapmaya başladığında gaflet başlar.
Gazali'ye göre gafletin temelinde dünyanın merkez haline gelmesi vardır.