Âdetler, insanı hakikatten perdeleyen en kuvvetli engellerdendir.
Kalbin yönelmediği sözler,yalnızca sestir.
Kendisini doğru yolda gören kimse,muhasebeyi terk eder.
Alışkanlıkların Din Olarak Kabul Görmesi
İnsan çoğu zaman yanlış yaptığı için değil, alıştığ şeyi doğru sandığı için yolunu kaybeder. Gazali'nin meseleye baktığı yer burasıdır. Ona göre tehlike, günahın kendisinde değil; sorgulanmadan sürdürülen davranışta başlar. Çünkü: "İnsan bir işi tekrar ettikçe, o iş kalpte yerleşir; kalpte yerleşen şey ise artık sorgulanmaz hale gelir." Sorgulanmayan her şey zamanla dokunulmaz olur.
İnsan çoğu zaman yanlış yaptığı için değil, alıştığ şeyi doğru sandığı için yolunu kaybeder. Gazali'nin meseleye baktığı yer burasıdır. Ona göre tehlike, günahın kendisinde değil; sorgulanmadan sürdürülen davranışta başlar. Çünkü: "İnsan bir işi tekrar ettikçe, o iş kalpte yerleşir; kalpte yerleşen şey ise artık sorgulanmaz hale gelir." Sorgulanmayan her şey zamanla dokunulmaz olur.
insan, başkalarını aldatmaktan çok önce, kendini ikna etme konusunda ustadır.
Gazali insanın kendini aldatırken çoğu zaman kötü niyetli olmadığını düşünür. Ama niyetin temiz olması aldanışı ortadan kaldırmaz.
İnsan gaflet içindedir ve gafletini de bilmez.
İnsan meşguldür, ama uyanık değildir. Yaşadığını zanneder, ama farkında değildir. Bu hal, aldanışın en köklü biçimidir. Çünkü burada artık kandırılan yalnızca vicdan değil, insanın kendisidir.
Gazali'ye göre niyet, sonuçtan ve davranıştan bağımsız değildir. Kalbin temizliği sözle değil, tutarlılıkla anlaşılır. Aksi halde insan, iyi niyet perdesi altında kendini kandırır.
Gazali, insanın kendini en çok iyi niyet iddiasıyla aldattığını söyler. Kişi, sonucunu sorgulamadığı bir niyeti baştan temiz ilan eder."Kalbim temiz" cümlesi, bu aldanışın kısa yoludur.
İnsan, "İleride düzelirim", "Şartlar değişince yaparım" diyerek bugünkü sorumluluğunu askıya alır. Gazali'ye göre bu erteleme, açık bir inkâr değildir; ama sessiz bir kaçıştır.
Kişi kendinden aşağı olanlara bakar, kendini kurtulmuş zanneder.
İnsan kendini, amellerini başkalarıyla kiyaslayarak da aldatır. Daha kötüsünü gördüğünde rahatlar, daha iyisini görmezden gelir.
Kişi kendinden aşağı olanlara bakar,kendini kurtulmuş zanneder.
Adetler, insanı hakikatten perdeleyen en kuvvetli engellerdendir.
Bir fiil,sürekli tekrar edildiğinde akıl onu tartmayı bırakır.
Nice kimseler vardır ki ilmi vardır, fakat o ilim onun helakine sebep olur.
Gazali'ye göre bilgi, insanı kendine karşı daha dikkatli yapmadığında, aldanış başlar. Kişi başkalarını düzeltirken kendini temize çıkarır.
Gazali bu durumu şu sözle yakalar:
"Kişi amelini güzel görür, halbuki o amel kendisini aldatmaktadır.
"Kişi amelini güzel görür, halbuki o amel kendisini aldatmaktadır.