Efendiler, İstanbul Hükûmeti ile haberleşmeyi kestiğimiz 12 Eylül 1919
tarihinden sonra, Ferit Paşa Kabinesi’nin düştüğü tarihe kadar geçen süre içindeki değişik tarihlerde, tekrar Padişah’a, yabancı devlet temsilcilerine,İstanbul Belediyesi’ne ve bütün basına çeşitli uyarı metinleri ve bildiriler yazıldı.

Efendiler, bilginize sunduğum belgeleri gördükten sonra, zannederim Ali Galip tarafından yapılan faaliyetin Padişah’ın ve Ferit Paşa Hükûmeti’nin ortak bir faaliyeti olduğuna şüphe ve tereddüt edenler kalmaz. Bu hainliğin ortak elebaşılarına karşı nasıl bir durum almak gerektiği bellidir. Ancak, buna karşı yapılacak faaliyette, elden geldiğince açıktan açığa hareket etmekten
vazgeçmek ve o günün gereğinden olmakla birlikte faaliyet gücünü çeşitli hedeflere yöneltmekten sakınarak, bir noktada toplamak ihtiyatlı bir davranış olurdu. Biz de hücuma hedef olarak yalnız Ferit Paşa Kabinesi’ni tespit ettik ve bu Ferit Paşa Kabinesi’nin Padişah’ı olaylardan haberdar etmeyip aldatmakta olduğu tezini tuttuk. Padişah, durumu öğrenecek olursa, kendisini aldatanlara layık oldukları işlemi uygulayacağına güvenimiz olduğunu ileri
sürdük.

Dahiliye Nâzırı Adil Bey’e

Milletin, Padişah’ına maruzatta bulunmasına engel oluyorsunuz. Alçaklar,
caniler! Düşmanlarla millete karşı haince tertiplere girişiyorsunuz. Milletin güç ve iradesini kabul etmekten âciz olduğunuza şüphe etmiyordum. Ancak, vatan ve millete karşı haince ve son bir çırpınışla alçakça harekette bulunacağınıza inanmak istemiyordum. Aklınızı başınıza toplayın. Galip Bey ve yardakçıları gibi aptalların verdikleri ahmakçasına ve asılsız sözlere
kapılarak ve Mister Nowil gibi milletimiz ve vatanımız için zararlı olan yabancılara vicdanınızı satarak yaptığınız alçaklıkların, milletçe sorulacak hesabını göz önünde bulundurunuz. Güvendiğiniz şahısların ve kuvvetin sonunu öğrendiğiniz zaman, kendi sonunuzla karşılaştırmayı unutmayınız.
(10/11 Eylül 1919)

Süvari Alay Komutanı Cemâl Bey, tarafımızdan aldığı talimat üzerine
bilinen şahısları sıkı ve güvenli bir şekilde göz hapsinde bulunduracak ve günde iki defa rapor verecekti.

Adı geçen kimseler, 10 Eylül günü sabah erkenden kaçtıkları halde, Cemâl Bey bu bilgiyi ancak, İlyas Bey müfrezesinin gelişinden ve İlyas Bey’in raporundan sonra bildiriyor. Cemal Bey, kaçakların, İlyas Bey müfrezesinin Elâzığ‘dan hareketini haber aldıklarını söylüyor. Oysa, telgrafhane Cemâl Bey’in gözetimi altındaydı.

Sonra, kaçakların Kürtleri toplayıp Malatya’yı basacaklarının söylendiğini de ekliyor. Bu noktalar, Süvari Alay Komutanı hakkında şüphe ve kararsızlık uyandırmaktadır.

Sivas Kongresi, 1919 4 Eylül Perşembe günü saat 14.00’te açıldı.

Hey’et-i Temsiliye’den:

Mustafa Kemal Paşa
Rauf Bey
Ulemâdan Raif Efendi
Şeyh Fevzi Efendi
Bekir Sami Bey

Yukarıda adları yazılı şahıslar, Doğu Anadolu adına Sivas Kongresi’nde bulunmak üzere Erzurum Kongresi’nce görevlendirilmiştir.” (Mühür)
Efendiler, Erzurum’dan ayrıldığımız tarih 29 Ağustos 1919’dur.

1- Millî sınırlar içinde bulunan vatan parçaları bir bütündür. Birbirinden
ayrılamaz (Bildiri, madde 6; Tüzük madde 3’ün açıklaması: Tüzük ve
bildiri’nin 1. maddeleri lütfen okunup incelensin…)
2- Her türlü yabancı işgal ve müdahalesine karşı ve Osmanlı Hükûmeti’nin
dağılması halinde, millet topyekûn kendisini savunacak ve direnecektir.
(Tüzük madde 2 ve 3; Bildiri, madde 3)
3- İstanbul Hükûmeti vatanı koruma ve istiklâli elde etme gücünü
gösteremediği takdirde, bu gayeyi gerçekleştirmek için geçici bir hükûmet
kurulacaktır. Bu hükûmet üyeleri millî kongrede seçilecektir. Kongre
toplanmamışsa bu seçimi Heyet-i Temsiliye yapacaktır (Tüzük, madde 4;
Bildiri, madde 4).
4- Kuva-yı Millîye’yi tek kuvvet olarak tanımak ve millî iradeyi hâkim
kılmak esastır (Bildiri, madde 3).
5- Hıristiyan azınlıklara siyasî hâkimiyet ve sosyal dengemizi bozacak
imtiyazlar verilemez (Bildiri, madde 4).
6- Manda ve Himaye kabul olunamaz (Bildiri, madde 7).
7- Millî Meclis’in derhal toplanmasını ve hükûmetin yaptığı işlerin Meclis
tarafından kontrol edilmesini sağlamak için çalışılacaktır (Bildiri, madde 8).

Cemiyetin Erzurum şubesinden aldığım 10 Temmuz 1919 tarihli yazıda, “Cemiyetin başına geçerek Yönetim Kurulu Başkanlığı‘nı kabul etmemi teklif ediyorlar ve birlikte çalışmak üzere seçtikleri beş kişinin adlarını bildiriyorlardı.”
Bu beş kişi, Raif Efendi, emekli Binbaşı Süleyman Bey, emekli Binbaşı
Kâzım Bey, Albayrak Gazetesi Müdürü Necati Bey, Dursun Beyzâde Cevat
Bey idi. Sözünü etiğim yazıda Rauf Bey’in de Yönetim Kurulu İkinci Başkanlığı‘na seçildiği bildiriliyordu.

8 Haziran’dan 8 Temmuz’a kadar bir aydır süre gelen oyun sona erdi. İstanbul o dakikada, benim resmî görevime son vermiş oldu.Ben de aynı dakikada, 8-9 Temmuz 1919 gecesi saat 22.50’de Harbiye
Nezareti’ne, saat 23.00’te Padişah’a resmî görevimle birlikte askerlikten de ayrıldığımı bildiren telgrafları çekmiş oldum.

Sivas’taki teşkilâta nasıl hareket edileceği konusunda gerekenlere talimat
verdikten sonra, hiç uyumadan geçen 27/28 gecesinin sabahında, bir bayram
günü, Sivas’tan Erzurum’a doğru yola çıktık.
Bir haftalık yorucu bir otomobil yolculuğundan sonra 3 Temmuz 1919
günü halkın ve askerin içten gelen samimi gösterileri arasında, Erzurum’a
varıldı

Refet Bey, imzadan çekindi ve böyle bir kongre toplanmasındaki amaç ve yararı anlayamadığını söyledi.

İstanbul’dan beri yanımda getirdiğim bu arkadaşın - tuttuğumuz yola göre anlaşılması pek basit olan bir konuda, böyle bir düşünce ve duygu içinde oluşu bana pek acı geldi.

Adını Saklayan Bir Tanıdığın Amasya’ya Gelmesi
Adı şifrede bildirilmeyen zat da Rauf Bey’di.
İstanbul’dan ayrılmak üzere, evimden otomobile bineceğim sırada Rauf
Bey yanıma gelmişti. Bineceğim vapurun takip edileceğini ve beni İstanbul’da iken tutuklamadıklarına göre, belki de Karadeniz’de batırılacağımı güvenilir bir yerden işitmiş, onu haber verdi. Ben İstanbul’da kalıp tutuklanmaktansa, batıp boğulmayı tercih ettim ve hareket ettim.
Kendisine de eninde sonunda İstanbul’dan çıkmak zorunda kalırsa, benim yanıma gelmesini söyledim.
.......
Pek güzel ama, adını saklamak şeklinde beni üzmenin anlamı var mıydı?

Adını Saklayan Bir Tanıdığın Amasya’ya Gelmesi
Daha Havza’da bulunduğum sırada, Ankara’da bulunan 20. Kolordu
Komutanı Ali Fuat Paşa’dan bir şifreli telgraf aldım. Bu telgraf, aşağı yukarı:
“Tanıdığımız bir şahıs bâzı arkadaşlarla birlikte İstanbul’dan buraya
gelmiştir. Nasıl hareket etmeleri gerektiği konusunda ne emir
buyuruyorsunuz?” şeklinde idi. Adeta bir bilmeceyi andıran bu telgraf, bende
büyük bir merak ve hayret uyandırdı. Söz konusu edilen şahsı tanıyorum,
benden nasıl hareket edileceğini soruyor; Ankara’da arkadaşım olan güvenilir
bir komutanın yanında, telgraf da şifrelidir. O halde neden adını şifreli olarak
bile yazdırmaktan çekiniyor? Bir hayli düşündüm, kavrar gibi oldum; tahmin
buyuruluyor ki, bilmece çözmekle uğraşacak zamanım yoktu. Fakat Fuat
Paşa’yı yakından görmek, bölgeleri, çevreleri, düşünceleri üzerinde
kendisiyle konuşmak, bence pek istenilir bir şeydi. Bu bilmeceli telgraftan
ilham alarak kendisine şu ricada bulundum: “Ankara’dan ayrıldığınızı belli
etmeyecek tedbirleri aldıktan sonra, ad ve kıyafet değiştirerek birkaç gün için
hemen yanıma geliniz. İstanbul’dan gelen arkadaşları da birlikte getiriniz.”

Amasya Genelgesi 22 Haziran 1919 ...
1. Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir.
2. İstanbul hükûmeti üzerine aldığı sorumluluğun gereğini yerine
getirememektedir. Bu durum milletimizi yok olmuş gibi gösteriyor.
3. Milletin bağımsızlığını, yine milletin istek ve kararı kurtaracaktır.

Sivas’ta genel bir milli kongre toplama kararı
Bu sebeple, 18 Haziran 1919 tarihinde, Trakya’ya verdiğim direktifte işaret
ettiğim bir noktanın uygulanma zamanı gelmiş bulunuyordu. Hatırınızdadır
ki, o nokta, Anadolu ve Rumeli’deki millî teşkilâtları birleştirerek bir
merkezden temsil ve idare etmek üzere, Sivas’ta genel bir millî kongre
toplamaktı. Bu amacın gerçekleştirilmesi için yaverim Cevat Abbas Bey’e
21/22 Haziran 1919 gecesi, Amasya’da yazdırdığım genelgenin esas noktaları
şunlardı: