Rousseau, çekine çeki­ne itiraf eder: "herkesin bir yobaz tarafı var, ben de bir ba­kıma yobazım. Yazık ki bu yobazlık kimsenin hiçbir zaman hoşuna gitmeyecek: hoşgörü".

Zekayı hakikatin fethine kanatlandıran biricik kılavuz, metottur, güvenilecek tek ışık, aklın ışığı.

Düşman, hepimizin ortak düşmanı: Yalancı Avrupa ve şuursuz Orta Doğu insanı.

Marx bir ülkenin hayatını parlamentodaki mücadeleler arkasından gören kimseleri meclis budalaları diye vasıflan­dırıyordu. Çeşitli budalalıklar var. İlmi problemleri sadece kendi uzmanlığı hudutları içine sıkıştırarak görmek de bir nevi budalalık değil mi?

Çağdaş antropolojiden çok şeyler öğrenebiliriz ama hep ihtiyatlı olmak, iddiaların arkasındaki gerçek maksatları gözden kaçırmamak, Avrupa'nın her ileri sürdüğünü mut­lak hakikat saymamak, hatta bunun tersine düşünmek şar­tıyla

Avrupa'nın üs­tünlük iddiası da laftan ibaretti. Bir toplumun teknik ve eko­nomik alanda daha ileri olması, sosyal ve ahlaki bakımdan da ileri olmasını gerektirmez. İktisadi kalkınma gerçekleşin­ce toplumun üyeleri arasında daha kamil münasebetler ku­rulmaz mutlaka. Ne bilgelik artar, ne adalet şuuru. Belki ak­si olur, zira iktisadi gelişme ile insanın insanı sömürmesi da­ ha da keskinleşir. Kısaca, toplumların ilerleyişini yalnız eko­nomik ve teknik seviyeye, başka bir deyişle, altyapıya baka­rak değerlendiremeyiz. Daha doğrusu tek ölçü bu değildir. Medeniyetin bütün alanlarda üstünlüğü diye bir şey olamaz, olsa olsa teknolojik bir üstünlük, tabiat üzerinde egemenlik söz konusudur.

Zamanımızda ideolojinin en yaygın tarifi: "Sosyal bir sını­fın yarı hakikatlerini sergileyen bir nevi yutturmaca"dır.

Domuzcuk, "Ben Jack'tan korkuyorum" dedi. "Onun için Jack'ı iyi biliyorum. Birinden korkunca ondan nefret edersiniz ama boyuna da düşünüp durursunuz onu. Kendi kendinizi aldatırsınız; aslında kötü değildir dersiniz. Ama onu görünce, tıpkı nefes darlığına tutulmuş gibi olursunuz, soluk alamazsınız.

İnsanın bü­tün inkişafını takip eden topyekun bir ilim olan tarih, ilim­lerin temelidir. İbn Haldun'un ilim tasnifine tarihi almayı­şı bundan.

'Tarihin amacı, insanın içtimaı durumunu yani medeni­yeti ve bu medeniyetin icabı olan hadiseleri anlatmak", lbn Haldun'a göre.

“Ha gayret yağmacılar, salaklar, sayın baylar,
Hazların etrafına çöreklenin, şölen var...
Koşun yeriniz hazır,
Baylar, hayat kısadır, yiyin, için eğlenin
Sizlersiniz sahibi bu talihsiz ülkenin Bu millet malınızdır...”

Nedîm’in tabiriyle.
“Yok senin vasfettiğin dilber bu şehr içre Nedim,
Bir peri-sûret, görünmüş, bir hayal olmuş sana.”

İnanmayanların, inananlara sataşmaları kıskançlıklarından. Mü’minlerin saadetini gölgeleyen tek ıstırap, inanmayanlara karşı duyulan merhamet olmalı.

Altınlarını cam karşılığı dağıtan Kızılderiliyi hiçbir zaman gülünç bulmadım. Cam, altından çok daha asil. İsrail peygamberlerinden beri lanetlenmiş bir maden, altın. Adı, tarihin bütün cinayetlerine karışmış. Pıhtılaşmış kan, insan kanı. Cam güzel, çünkü kirli bir mazisi yok. Cam güzel, çünkü kalbi var, kırılıverir.

Hayat bir abesler cangılı. Kimi mukaddes abeslerin, kimi mülevves. İnsanın tek hürriyeti kendini aldatmak. Hiçbir zafer umulanı getirmez, hiçbir bozgun mutlak değildir.